Gojenie ran: Nie lekceważ odżywiania

Przy leczeniu ran trudno gojących nie wystarczy skupiać się tylko na samej ranie. Należy brać pod uwagę także inne aspekty, takie jak choroby towarzyszące, sytuacja społeczna i finansowa pacjenta, jego stan psychiczny oraz sposób odżywiania. Zgodnie z etapem „Monitoruj” strategii Higieny Rany - Proaktywne Gojenie Ran, ocena stanu odżywienia jest jednym z kluczowych elementów terapii i powinna być regularnie kontrolowana, aby kompleksowo zadbać o zdrowie pacjenta.[1]

Wyróżniamy trzy fazy gojenia rany: zapalną, proliferacyjną i przebudowy. Faza zapalna obejmuje krzepnięcie i oczyszczanie rany. Faza proliferacyjna buduje łożysko rany poprzez wzrost tkanki. W fazie przebudowy zwiększa się wytrzymałość kolagenu. Prawidłowe odżywianie jest kluczowe na każdym etapie gojenia.[2]

Osoby z ranami trudno gojącymi są często niedożywione lub mają niedowagę. Również osoby z wysokim wskaźnikiem BMI mogą mieć niedobory składników odżywczych, co często obserwuje się u osób stosujących niezbilansowaną dietę.

Podczas procesu gojenia ran ogólny metabolizm wzrasta, co zwiększa zapotrzebowanie na kalorie i białko.[2]

Odżywianie w przypadku ran trudno gojących: więcej energii, dużo wody

W przypadku ran trudno gojących organizm potrzebuje składników odżywczych niezbędnych do regeneracji komórek i syntezy kolagenu. Należą do nich przede wszystkim białko, cynk, witamina A i witamina C, a także odpowiednia ilość kalorii. Niezbędne są również mikroelementy przeciwdziałające procesom zapalnym, w tym witaminy z grupy B, selen i witamina D. Osobom starszym często brakuje również pierwiastków śladowych, takich jak kwas foliowy czy wapń.[3]

Ogólnie rzecz biorąc, bogata w składniki odżywcze, urozmaicona i smaczna dieta sprzyja powrotowi do zdrowia. Odpowiednie nawodnienie jest również ważne dla gojenia ran: sączące się rany, stany zapalne i gorączka zwiększają zapotrzebowanie na płyny. Osoby dotknięte tym problemem powinny zatem przyjmować wystarczającą ilość płynów – co najmniej około 1,5 litra dziennie. Spożywanie ulubionych napojów, takich jak herbata ziołowa, może zachęcić do przyjmowania płynów.[6]

Zapotrzebowanie energetyczne w przypadku ran trudno gojących i innych schorzeń [4]

•    norma: 24 kcal/kg masy ciała/dobę 
•    w przypadku chorych leżących: 25–30 kcal/kg masy ciała/dobę 
•    w przypadku nowotworów, odleżyn i innych ran: 30–35 kcal/kg masy ciała/dobę 
•    w przypadku ciężkich oparzeń, urazów wielonarządowych: 35–45 kcal/kg masy ciała/dobę

Dieta bogata w białko jest szczególnie ważna

Gojenie ran wymaga odpowiedniej podaży białka i aminokwasów. Silnie obciążony układ odpornościowy również wymaga białka: komórki odpornościowe, które organizm wytwarza w odpowiedzi na rany i stany zapalne, zbudowane są z białek. Dlatego zalecenia dotyczące najlepszych praktyk wskazują na co najmniej 1,0 grama białka na kilogram masy ciała dla osób dorosłych powyżej 65. roku życia, zamiast zwyczajowych 0,8 grama dla dorosłych poniżej 65. roku życia.[5]

W przypadku ran, takich jak np. odleżyny z odczynem zapalnym, zapotrzebowanie może być wyższe, nawet do 1,5 grama białka na kilogram masy ciała.[1,2] Dobrymi źródłami białka są mięso, ryby, jaja i produkty mleczne, zwłaszcza twaróg i sery. Soczewica, fasola, groch, tofu i soja dostarczają białek roślinnych. 

Zły stan odżywienia jest główną barierą w powrocie do zdrowia w przypadku przewlekłych, trudno gojących się ran. Różne składniki odżywcze wpływają na gojenie ran w zależności od etapu rany; dlatego ważne jest dostarczenie wszystkich niezbędnych składników odżywczych i płynów w odpowiednim czasie.

Odżywianie odgrywa kluczową rolę w gojeniu ran, ponieważ organizm potrzebuje odpowiedniej ilości energii, białka, witamin i minerałów, aby naprawić uszkodzoną tkankę. Rany trudno gojące wiążą się z przedłużającym się stanem zapalnym, upośledzoną regeneracją komórek i zwiększonym zapotrzebowaniem metabolicznym – wszystko to wymaga silnego wsparcia żywieniowego, w celu wsparcia skutecznego gojenia.

Niezbędna jest ocena stanu odżywienia oraz postępowanie dostosowane do rany i indywidualnego stanu odżywienia pacjenta. Ta kompleksowa strategia zapewnia najlepsze wyniki w leczeniu ran.